Joshua Oppenheimer'in yönettiği 2012 yapımı 'The Act of Killing', sinema tarihinin en sarsıcı ve özgün belgesellerinden biri olarak kabul ediliyor. Film, 1965-66 yıllarında Endonezya'da gerçekleşen ve yüzbinlerce insanın ölümüyle sonuçlanan komünist avında, bu katliamları bizzat gerçekleştiren eski ölüm mangası liderlerini merkezine alıyor. Ancak geleneksel bir tarih belgeselinden çok daha fazlasını sunuyor.

Oppenheimer, bu failleri, işledikleri cinayetleri istedikleri herhangi bir sinema türünde -gangster filmi, western, hatta müzikal- yeniden canlandırmaya davet ediyor. Bu radikal yöntem, suçluların zihninde nasıl bir gerçeklik inşa ettiklerini, şiddeti nasıl meşrulaştırdıklarını ve hafızayı nasıl çarpıttıklarını gözler önüne seriyor. Anwar Congo gibi karakterler, başlangıçta bu 'oyunculuk' deneyiminden keyif alır gibi görünse de, süreç ilerledikçe iç hesaplaşmaları ve bastırılmış vicdanları yüzeye çıkmaya başlıyor.

Belgesel, sadece geçmiş bir vahşeti anlatmakla kalmıyor; şiddetin, iktidarın ve popüler kültürün nasıl iç içe geçebileceğine dair evrensel ve rahatsız edici sorular soruyor. Oyunculuk performansları deneyimlenen travmanın tuhaf bir yansımasına dönüşürken, yönetmenin yaklaşımı izleyiciyi aktif bir yargıç konumuna itiyor. Görsel olarak cesur, duygusal olarak yıkıcı olan bu film, izleyiciyi rahatsız etmeyi amaçlıyor.

'The Act of Killing', kolay izlenen bir film değil, ancak mutlaka izlenmesi gereken bir başyapıt. Tarihle yüzleşmenin, belgesel sinemanın sınırlarını zorlamanın ve insan psikolojisinin karanlık dehlizlerine ışık tutmanın güçlü bir örneği. Gerçeğin doğasını sorgulayan, unutmamamız gerekenleri hatırlatan bu çarpıcı çalışmayı Türkçe altyazılı olarak mutlaka deneyimleyin.